چله یک واژه ی سریانی و به چم (معنی) زایش و بدنیا آمدن است    

یلدا یک واژه ی سریانی و به چم (معنی) زایش و بدنیا آمدن است             افسانه شعبانی  - مراسم شب چله از مراسمی است که پیشینه ای بس دراز دارد ، شاید به جرات بتوان گفت که مراسم شب چله همزمان با پیدایش جشن های آفرینش و نوروز و مهرگان و شاید هم بسیار دورتر از آنها در میان آریائیان برگزار میشده است

 این مراسم در فرهنگ و تمدن همه ی مردم گیتی تاثیر گذار بوده است . و هم اکنون می بینیم که در این شب همه ی گیتی بیدار است و هر یک از مردمان و گروه های هازمانی (اجتماعی) ، به شکلی این شب را جشن میگیرند .

شوند پایداری این رسم و شکوفایی آن در درازای تاریخ های نوشته و نانوشته باید در این دانست که این جشن ، جشن روستایی بوده است. گذر از زمانه و باروری طبیعت ، کشت و زرع ، برداشت محصول و انبار کردن آن برای گذراندن روزهای سرد و یخبندان که دیگر امیدی به بهره گیری و برداشت از زمین و درخت وجود ندارد ، زمینه ی پیدایش چنین رسمی است.

روز نخست دی ماه ، آغاز زمستان است ، درخت ها و جنگلها از برگ و بار برهنه میشوند ،زمین یخ می بندد برف و باران همه جا را می پوشاند هیچ کاری نمیتوان کرد ، باید گوسفندان را به آغل ها راند و شب و روز در کلبه ها با آتش فروزان سر کرد .

ایرانیان در گذشته های دور که با دوگانگیهای طبیعت به چم (یعنی) شب و روز ، تاریکی و روشنی ، سر ما و گرما ، خشک سالی و فراوانی بدی و نیکی ، زشتی و زیبایی ، بهار و زمستان روبرو بودند ، مزدا را رهبر و هدایت کننده ی نیکی ها و خوبی ها و اهریمن را سرپرست تاریکی و بدی و دد منشی می دانستند ، آنها براین باور بودند که شب در اختیار اهریمن است ، تاریکی اسلحه ی خوفناک اوست ، در تاریکی مرگ در کمین نشسته ، سکوت و سرما ، و حمله ی جانوران وحشی در پناه تیرگی شب و به رهبری اهریمن انجام میگیرد . ولی در روز چنین نیست در روز و در پناه نور خورشید زندگی جاریست ، تلاش میکردند و از مزارع خوشه بر میچییدند و زندگی میکردند.

  آدمی برای کاستن از این ترس و وحشت و مبارزه با اهریمن ، از آتش مدد میگرفت ، شبها آتش می افروختند و مراقب بودند که مبادا شعله های آتش به خاموشی گراید ، شبها همه دور آتش گرد هم می آمدند ، و کسانی که نگهداری و نگهبانی از آتش را به عهده داشتند آتشبان یا آتورپان میگفتند .

 اینگونه شب نشینیها هنوز هم در گوشه و کنار این کشور باستانی در شبهای سرد زمستان برگرد اجاق خانواده انجام میشود . که به اینگونه گردهم آیی ها و مهمانی های شبانه، آتشان میگویند .ایرانیان بر این باور بودند که آرمان (هدف) اهریمن از دراز کردن زمان شبها ، چیرگی بر روز و روشنایی و پاکی است از این روی درازترین شب سال را نحس و بد و نفرین شده میخواندند و پس از گذشت چنین شبی در آغاز ماه دی و کوتاه شدن زمان آن و بلند شدن زمان تابش خورشید ، جشن های دیگان آغاز میشد .

 شب بلند سال یا شب آغازی دی ماه ، همه خویشان و بستگان دور هم گرد میشوند و تا بامداد بر گرد آتش نشسته به خوردن میوه های پاییزی و خشکبار به سخن می نشستند وچه بسا داستان های استوره ای امروزی را بگونه ی حادثه زمانه برای یکدیگر بازگو میکردند.

کم کم این باور در اندیشه ی آدمی ریشه دوانید که پس از این شب است که میترا زاییده میشود . میترا نماد یا فرشته ی مهر نگهبان خورشید است و نشان بر پیروزی و چیرگی نور بر تاریکی است .

اما امروزه همه ی ایرانیان شب چله یا شب یلدا را با گستردن سفره ی ویژه ی یلدا تا به نزدیکی بامداد جشن میگیرند ، و بر سفره ی خود همه گونه خوراکیهای میوه مانند هندوانه ، خربزه ، انگور ، و انار و سیب و آجیل های گوناگون نقل و شیرینی می چینند و تا بامداد با خواندن سروده های شاهنامه و گرفتن فال و یا بیان داستانهای استوره ای این شب را سپری میکنند و به پیشباز چله ی بزرگ میروند از همین روز چله بزرگ آغاز و تا دهم بهمن ماه ادامه می یابد پس از چله ی بزرگ ، چله ی کوچک آغاز میشود . چله کوچک از یازدهم بهمن آغاز و تا بیستم اسفند ماه ادامه می یابد و پس از آن بهار دل انگیز سر میرسد و گیتی نو میگردد.

یلدا یک واژه ی سریانی و به چم (معنی) زایش و بدنیا آمدن است ، بر اساس اساطیر ایرانی ، ایزد مهر ، ایزد نور (خورشید)در سپیده دم این شب زاییده میشود و روز بروز رشد کرده و بر درازای مدت روشنایی افزوده میگردد. شب یلدا یا شب چله تاریکترین و بلندترین شب سال است و جشن خانوادگی و فامیلی است و شاید یکی از شوندهای ماندگاری اش همین است . سالیان درازی است که چله میهمان خانه های ایرانیان است.

نیاکان ما و زرتشتیان در سفره یا خوان شب چله از نگاره ی اشو زرتشت ، کتاب اوستا ، شمع یا چراغ روشن ، گلاب و آیینه ، گل و سرو ، نقل و شیرینی ، مجمر بوی خوش (سندل و عود) آب و آویشن ، قند سبز ، و میوه و خشکبار بهره میبردند .

 امروزه در خوان شب چله از شاهنامه ی فردوسی و حافظ نیز استفاده میکنند ، فال کوزه و گشودن دیوان حافظ از آیین های زیبا و ماندگار این جشن است .

در شهرهای گوناگون ایران گرفتن فال مانند فال سوزن در شهر همدان و پیرامون آن مرسوم است همچنین در مناطق آذربایجان فال انار را برای پسرانی که آماده ی زن گرفتن هستند استفاده میشود. یکی دیگر از سنتهای زیبای این شب و این جشن فرستادن پیشکش از سوی خانواده ها به نو اروسان (عروسان) و نو دامادان است .

                     چکامه سرای نامور ایرانی سعدی میفرماید :

 

یاد آسایش گیتی بزند بر دل ریش                صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود

             

                        شب چله ، شب یلدا ، شب زایش نور و روشنایی بر همه ی ایرانیان شاد باد

                                                                                                                                                                                         پاینده ایران

 

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • مهمان - مهمان

    بیاری اهورامزدا
    بادرود به افسانه نازنین"شب یلداشب زایش ورویش ایزدمهر(خورشیدعالمتاب )وتازش آن براهریمن جهل وتاریکی به پیروان راه اشا(بهدینان جهان )مبارک وشادی افزا باد.
    کنشگران وسازندگان جهان اهورایی پس ازاستراحت کوتاه وتجدیدقواپرتوان تروآماده تر دست بکارکشت وکاروتلاش بیشتر برای ساختن جهانی زیبا وسرسبزوروح افزاخواهندشد
    پروردگارا:این سرزمین اهورایی راازخشکسالی ودروغ ودیوحهل ونادانی محفوظ بدار وآرامش وشادی وتندرستی بماارزانی دار.
    ایذون باد.

فرتوری از نگارخانه

seminarkodak7_20090809_468685893760.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2