این روز هنگام آفرينش مشيا (انسان ) و پنجه ( خمسه مسترقه )

منوچهر ارغوانی - اين جشن در پنج روز واپسين سال و از پنجمين گاهنبار بار تا به اين جشن هفتاد و پنج روز است. اين گاهان بار به فرود آمدن گروهی فروهر مردگان براي سركشي بازماندگان خود به زمين بوده است
پنج روز مانده به اين گاهنبار، از روز اشتاد تا اهنود را پنجه كوچك می نامند و خانه و كاشانه را برای برگزاری باشكوه تر جشن نوروز از بيرون و درون پاكيزه، آماده و سامان می كنند و ششه "سبزه" مي كارند.
در روز نخست گاهنبار همسپهمديم گاه یا "اهنود" ششه را در جلو پسكم (صفه) بزرگ كه جای برگزاری گاهنبار است، می گذارند.
پنج روز پس از اين گاهنبار يا پنج روز پايانی سال را پنجه بزرگ ناميده می شود و خود را آماده برای جشن نوروز می كنند، كه شب پايان سال بنام وهشتواش، با آيين آتش افروزی بر روی بام آغاز می گردد.
اين روز در باور نياكان ما زرتشتيان هنگام آفريده شدن مشيا از سوی خداوند بر روي زمين است.
جشن هاي گاهان بار
گاهان بار دستهای از جشن های آيينی آريايی ايراني هستند كه در سال شش بار بر پا مي شوند.
گاهانبار در اوستا "يائريه" ناميده مي شود كه از واژه "ياره" آمده و به چم (معني) سال آمده است. يائريه به چم بخش های سال است كه برگردان اين واژه به پهلوی گاسانبا برگردان شده و در پارسی دری گاهنبار و گهنبار گفته و نوشته شده كه به چم انبار كردن و هنگام چيدن ميوه و گرد آوری بار يا هنگام گرد آمدن در جايی است.
گاهان بار يا گهنبار به چم گاه و زمان به بار رسيدن و بار دادن و برپايی گاه هاي بار همگانی، جشن و ميهمانی است.
بر پايه آيين ايراني، اهورامزدا پس از آفرينش گيتی، آغاز به آفرينش پديده های زمينی كرد. او در شش گامه (مرحله) مينُوی پيش نمونه های شش پديده پايه ای زيستي را می آفريند که به شش گاه در سال بخش شده است، به چينش: آسمان، آب، زمين، گياهان، جانوران، و مشيا ها (انسان ها). از همين روي شش جشن در سال برگزار می شود که اين جشن های ششگانه را گاهنبار می خوانند.
هر يك از اين گاه ها را "چهره" گويند كه در روزهای برجسته ای از سال رخ می دهد، و درازای هر چهره پنج روز است.
ايرانيان باستان در اين شش گاه جرگه هاي ميهمانی، داد و دهش برپا می كردند و بار همگانی می دادند و با خواندن نماز و نيايش، سپاس آفرينش های اهورامزدا را به جا می آوردند.
گزينش و نام گذاری اين روزها با انديشه و فرزانش (فلسفه) بسيار ژرفي همراه بوده است و نشان از پيوند زيباي آن با پيرامون، پرهام (طبيعت)، داد و دهش دارد، كه خود نشان از انديشه پاك و آشتي جوي و پرهام دوست نياكان ما دارد و همانند ديگر جشن هاي ما، در جهان بي همتا و يگانه است.
بنابر سال نماي کهن ايران، هر يک از دوازده ماه سال سي روز است و پنج روز باقي ماندهً سال را پنجه، پنجک، خمسه مسترقه، پيتک( در زبان و تقويم مازندراني ) يا بهيزک ( در روز شمار زردشتيان ) گويند. ابوريحان دربارهً پنجه مي نويسد :
هر يک از ماه هاي فارسي سي روز است و از آن جا که سال حقيقي سيصد و شصت و پنج روز است، پارسيان پنج روز ديگر سال را " پنجي " و " اندرگاه " گويند. سپس اين نام تعريب شده و " اندرجاه " گفته شد و نيز اين پنج روز ديگر را روزهاي مسترقه نامند، زيرا که در شمار هيچ يک از ماه ها حساب نمي شود ..
اين پنج روز را که همزمان با يکي از شش " گهنبار " است، جشن مي گرفـتـند. مراسم پنجه تا سال 1304، که تقويم رسمي شش ماه اول سال را سي و يک روز قرار داد، برگزار مي شد.

















نظر خود را اضافه کنید.
ارسال نظر به عنوان مهمان