کعبه زرتشت يک گاهشمار تمام سنگي ثابت در جهان   

بنای تاریخی کعبه زرتشت - بهنام ایران پور    بهنام ایران پور - کعبه زرتشت نام بنایی است مکعب مستطیل شکل در نقش رستم در استان فارس. این بنا در زمان هخامنشیان و به احتمال در عصر پادشاهی داریوش بزرگ ساخته شده است.

اين ساختمان بسيار هنرمندانه از قطعات بزرگ سنگ، بنا شده است. مهارت و دقتي كه در برش و حجاري سنگ هاي حجيم اهکی سفيد و سياهبه كار رفته است، استادي هنرمندان و سبك معماري دوران هخامنشي را به خوبي نشان ميدهد. در بالاي ساختمان كعبه زرتشت، اتاقي در اندازه۵/۲×۵/۲ متر وجود دارد.

این بنا دارای تنها یک مدخل بالاتر از سطح زمین و بازمانده پلکانی برای دسترسی به تنها ورودی آن است. تا سال 1316 شمسی، ثلث پایینی بنا در زمین دفن شده بود. تنها در این سال و با آغاز کاوشهای باستان‌شناسی بود که مشخص گردید که بنا در سه سمت خود (بجز ورودی) دارای سکو است. همچنین در درگاه ورودی جای چرخش پاشنه دری سنگین و کلفت، نشان از دربسته بودن بنا می‌دهد.

از زمان حمله اعراب به ايران  نام «کعبه زرتشت» را به آن دادند. زيرا کاربرد آن را نمي دانستند. از آن جا که فکر مي کردند هر ديني مي بايست براي خود بتکده يا مرکزيتي براي خود داشته باشد با ميل خود گفتند حتما اين بنا هم مرکزيت يا کعبه زرتشتيان است!!!

 

بنای تاریخی کعبه زرتشت - بهنام ایران پور

 

درباره کاربرد این بنا، نظرات گوناگونی ابراز شده است. متاسفانه دانشمندان تاکنون کاربرد بی شک و تردید آن را کشف نکرده‌اند. بخشی از کاربردهایی که به این بنا منسوب شده‌است، چنینند:

 

آرامگاه دائمی داریوش که بعدها انصراف پیدا کرده است.

آرامگاه موقت (فقط تا پوسیده شدن اجساد)

جایگاه آتش مقدس (آتشگاه)

جایگاه نگهداری اوستا و کتب دینی

جایگاه پرچم‌های شاهی

محل نگهداری گنجینه دربار

ارامگاه بردیا برادر کمبوجیه و پور کوروش

      و...  

کاربرد بنا در دوره هخامنشی هرچه بوده‌باشد، به نظر می‌رسد که بنا در دوران ساسانی و بخصوص اردشیر به اوج اهمیت رسیده‌است. در این دوران سه سنگ‌نوشته مستقل بر روی سکوهای بنا ایجاد شده‌است که اطلاعات وسیعی در خصوص ساسانیان ارائه می‌کند. یکی از مهمترین این سنگ‌نوشته‌ها، درباره کرتیر است.کَرتیر موبدی زرتشتی در سده سوم میلادی بود.همچنین کتیبه هایی از شاپور یکم ساسانی درباره نبردهایش با رومیان و چگونگی شکست انان است.

 

 بنای تاریخی کعبه زرتشت - بهنام ایران پور

اما تحقيقات نوین(از جمله پژوهشهای شایانی که جناب اقای رضا مرادی غیاث ابادی در کتاب نظام گاهشماری در چارطاقی های ایران)با مقايسه این بنا با تمامي بناهاي گاهشماري (تقويم) آفتابي در سرتاسر جهان ثابت کرده اند بنایی که بنام کعبه زرتشت خوانده می شود پيشرفته ترين، دقيق ترين، و بهترين بناي گاهشماري آفتابي جهان مي تواند باشد(هنوز هم نظر پایانی این نیست ولی احتمالش از سایر نظریه ها بیشتر مینماید.) در صورتي که تا قبل از اين بنا «چارطاقي ها» در نقاط مختلف ايران احداث شده بودند و همين وظيفه را با شيوه اي بسيار ساده اما دقيق و حرفه اي بر عهده داشتند.

 

 تمامي بناهاي گاهشماري آفتابي در جهان فقط مي توانند روزهاي خاصي از سال (مانند روزهاي سرفصل) را مشخص کنند و يا حتي با سال خورشيدي تنظيم نيستند. اما اين بنا با دقت و علمي که در ساخت آن اجرا شده قادر است بسياري از جزئيات روزهاي مختلف سال و ماهها را مشخص کند که پارسیان با استفاده از اين بنا مي توانستند بسياري از مناسبت ها و جشن هاي سال را روز به روز دنبال کنند و از زمان دقيق آنها آگاه شوند.

 

بسياري از بناهاي چارطاقي در سطح كشور (به تصور آتشكده) يا به طور كامل تخريب شده و يا تغيير كاربري داده شده است. ولي خوشبختانه تعدادي هم مانند چارطاقي «نياسر» و چارطاقي «تفرش»، سالم مانده و براي ما و نسل‌هاي بعدي باقي مانده‌اند

 بناي کعبه زرتشت با آن که تقريبا سالم باقي مانده ولي شوربختانه در حاشيه گزند سد سيوند قرار دارد! و هنوز جزئ ميراث جهاني سازمان ملل نیز به ثبت نرسيده!

 

 بنای تاریخی کعبه زرتشت - بهنام ایران پور

 

در محاسبه روز نوروز در کتب زرتشتي نوشته شده است که زرتشت در اين رصدخانه، محل شروع نوروز را محاسبه کرد. نوروز در روز اول فروردين از محلي شروع مي‌شود که اولين اشعه آفتاب در آنجا بتابد. بر اساس برآورد گاهنامه زرتشت، هر 700 سال يک‌بار نوروز از ايران شروع مي‌شود. آخرين‌باري که نوروز از ايران شروع شد، 300 سال پيش بود. در سال 1387، نوروز از پاريس و بروکسل و در سال 1388 ار تورنتو و نيويورک شروع شد. سال آينده هم نوروز از محلي بين آلاسکا و هاوايي شروع خواهد شد.

 

آري، اين يک گاهشمار تمام سنگي ثابت در جهان است که مي بايست سازندگان آن از بسياري از نکات علمي جغرافيايي و نجومي و سال کبيسه و انحراف کره زمين نسبت به مدار خورشيد و تفاوت قطب مغناطيسي با قطب جغرافيايي و مسير گردش زمين به دور خورشيد و... را در 2500 تا 3000 سال پيش در دوران حکومت هخامنشيان آگاهي مي داشتند و يا حتا اطلاعاتي که امروزه خيلي از انسان هاي پرادعا از وجود آن بي خبرند و دوباره بايد آن را کشف کنند (مانند گرد بودن کره زمين و گردش زمين به دور خورشيد يا برعکس) و به نام خودشان ثبت کنند!!!

 

 بنای تاریخی کعبه زرتشت - بهنام ایران پور

وبدین ترتیب نتیجه می گیریم که این بنا برای نوشتن تقویم و یا یافتن اول هر ماه شمسی به طور دقیق، بکار می رفته است نه کعبه یا هر چیز مانند ان، و این نشان از دانش نجوم ریاضی نزد ایرانیان باستان دارد.

 

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • مهمان - مهمان

    با درود به ضرس قاطع اين بنا كاربرد نجومي نداشته و ابداعات خيالي آقاي غياث آبادي كه مورد استفاده ديگران هم قرار ميگيرد اساس علمي نداشته و با دلايل علمي براحتي قابل رد كردن است.

  • مهمان - مهمان

    ممکن است بفرمایید چه کاربردی داشته و یا به چه منظوری ساخته شده است ؟!( اهمکیش ). و ممکن است دلایل علمی خویش را بیان بفرمایید ؟! کوشش دشمنان ایران بر اینست که ایران باستان را تهی و وحشی نشان دهند و دانش و پیشرفت و تمدن و فرهنگ و تاریخ آنرا نزد جوانانی که از مدعیان پرگو بستوه آمده اند و راه را بیراه تشخیص داده اند و بدنبال هویت خویشند ، کم رنگ و ناچیز جلوه دهند.

  • مهمان - مهمان

    گفتاری آموزنده بود. درود به شما و استاد غیاث آبادی.
    اگر نقشه های دیگر کتاب را هم بیاورید بیشتر مفید می شود.

    سپاس

  • مهمان - مهمان

    با درود
    اگر به قسمت پايين بدنه اين بنا توجه شود سنگ نوشته مهم واساسي شاپور بزرگ (اول) و كرتير را داريد بويژه سنگ نوشته شاپور اول بياني اساسي از عملكرد ما در برهه اي زماني از ايران باستان است و اما در خصوص كاربري اين بنا هر آنچه گفته شده در حد حدس و گمان است هيچ كس نمي تواند دقيق بگويد كه اين بنا چه كاربردي داشته است گفته شده :آتشكده ، نسك دان (دژنپشتك) ،محل نگهداري درفش كاويان، آرامگاه ،دخمه پيش از كوه سپاري اجساد شاهان و جديدا طبق نظر دكتر غياث آبادي بناي نجومي
    اما در سنگ نوشته پايين بنا نامش را بن خانگ يادآور مي شودو مهم اينكه ما شكل اين بنا را پشت سكه هاي ساساني و پارتي و به ويژه شاهان فرته دار به روشني مي بينيم با آتشي فروزان بر فراز آن كه شمايل آن بيشتر به آتشكده مي خورد ولي گفتني اينكه مخالفتهايي كه وجود دارد با نجومي كردن اين بناست و به نظر مي رسد دلايل دكتر غياث آبادي در مورد كاربري نجومي اين بنا و برخي چارتاقيهاي ديگر پذيرفتني نباشد(باسپاسگزاري از تلاش و همت علمي ايشان ) در اين باره به نوشتار علمي انجام شده از مهرداد نيكنام با مهندس ياغش كاظمي توجه فرماييد با نام :
    تازه ترين پژوهش درباره چهارتاقی ها
    و نقد و بررسی فرضیه ی کاربری تقویمی چارتاقی نیاسر

    گفت و گو با مهندس یاغش کاظمی ،
    کارشناس ارشد مرمت و احیای بناها و بافت های تاریخی:
    از : مهرداد نیکنام
    http://www.savepasargad.com/2009-Feb/chartaghi.htm
    با سپاس

  • مهمان - مهمان

    با درود جناب ارغواني در يادداشت بالا لطفا \"نوشتار علمي انجام شده از مهرداد نيكنام\" رابه \"مصاحبه علمي انجام شده از مهرداد نيكنام\" تغيير دهيد.
    باسپاس

  • مهمان - مهمان

    این امکان که چند کاربری از جمله کاربری نجومی و کاربری دینی و ... داشته ، نباید از نظر دور داشت .

  • مهمان - مهمان

    روزگار نیک.با درود به دوستان حاضر در این گفتمان خصوصا\" آقای مهرداد قدردان.من چند سال پیش(1381) با تکیه بر کاربری برج فانوس در دخمه روستای چم و اتاق آتش سوزی در مجاورت دخمه گلستان و نیز شرحیات کتاب روایات دستور داراب هرمزدیار این گمانه را مطرح کردم که برج نامور به کعبه زرتشت می توانسته اتاق فانوس یا آتش سوزان دخمه های نقش رستم باشد.توجه شما را به این مقاله که چکیده آن در کتاب «آتشگاه اصفهان» به قلم دوست خوبم آقای کاظمی نیز آمده جلب می کنم:http://www.amordad6485.blogfa.com/post-2108.aspx

  • مهمان - مهمان

    با درود
    قابل توجه جناب شوليزاده اينجانب بارها از نزديك و دور (برفراز حسين كوه) اين بنا را بررسيده ام نه بر فرازش نشاني از جاي آتش دارد و نه درون اتاقك . برفراز آن هنوز كه هنوز است بست هاي دم چلچله اي سالم و بي گزند مانده، انگار در ساليان اخير آنها را چفت و بست نموده اند و داخل اتاقك هم فضايي است بي پنجره و بسته كه جز درِ ورودي راهي به خارج ندارد و نمي تواند اين فضاي كوچك و بي دررو جايگاه آتش بوده باشد ما جايگاه آتش را سر پيچ نقش رستم به طرف شول داريم كه در فضاي باز قرار دارد هرچند آن را به دوره اشكاني ساساني نسبت ميدهند ولي نكته قابل توجه اينكه آتش در زمان هخامنشيان در فضاي باز قرار داده ميشد به حالت نيايش شاهان بر سر در آرامگاهها دقت شود و نيز گزارش هرودوت و نيايشگاه پاسارگاد.
    اما در ويژگي آتشگاههاي روبروي دخمه ما: اين نمونه جايگاه ها را در مقابل دخمه ها به شكلهاي مختلف داريم دخمه چم دخمه شريف آباددخمه اشكذر دخمه ترك آباد و.... كه به نظر نميرسد كعبه زرتشت اين كاربري را داشته باشد فراز و فرود و درون آن اين را تاييد نميكند سنگ نوشته فرودين آن نيز تنها مي گويد بن خانگ .....باشد كه با پژوهش هاي بيشتر و حفاري قسمت هاي زيادي از نقش رستم و شهر استخر كه حفاري نشده به نادانسته ها دانا شويم.

  • مهمان - مهمان

    :)

  • مهمان - مهمان

    فرضیه ی کاربری نجومی این بنا -کعبه ی زرتشت- توسط دکتر نعمت اله ریاضی از استادان دانشگاه شیراز و منجم مشهور رصدخانه ی ابوریحان بیرونی، بررسی شده و به طور کامل رد شده است.
    نگاه کنید به این نشانی:
    http://www.asha.blogsky.com/1388/09/28/post-86
    ______________
    فرضیه ی کاربری نجومی چهارتاقی های عهد ساسانی نیز با اشکالات پایه ای عمده همراه است، و قابل پذیرش نمی باشد.
    نگاه کنید به این نشانی:
    http://www.asha.blogsky.com/1388/09/17/post-83
    و نیز:
    http://www.asha.blogsky.com/1388/10/01/post-87

فرتوری از نگارخانه

sadeh90give6_20120127_372385593829.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2