جشن باستانی  نیلوفر در تیر ماه      گل نیلوفر و نماد آن در ایران باستان 

       مژگان بدیعی - گل نيلوفر و نماد آن در دنياي باستان شرق نقش بارزي داشته است، از حجاري‌هاي تخت جمشيد تا کنده کاري‌هاي طاق بستان ارتباط شگفت انگيزي با اين گل ديده مي‌شود.

 زيبا ترين نقش نيلوفر را در هنر معماري ايران، در سر ستون پاسارگاد و تخت جمشيد مي توان ديد که از جهت عظمت زيبائي و استحکام هنري بر جسته ترين پديده معماري ايران محسوب مي گردد.در حجاري‌هاي طاق بوستان کرمانشاه هم گل نيلوفر مربوط به زمان ساسانيان ديده مي‌شود. ريشه و معني نام نيلوفر يعني داراي نيروي فراوان ايزدي.

گل نیلوفر (نیلوفر ابی) از جمله نماد های مهم در باستان بوده است و از شرق تا غرب به این نماد به دیده ی احترام می نگریسته اند.در هند اعتقاد بر این بوده که بودا در دل نیلوفری زاده شده است.در مصر نیز این گل  مقدس به شمار می آمده است.

 در قالی های بدست آمده از کاخ پادشاهان آشوری در نینوا (مربوط به هفتصد سال پیش از میلاد) نیز گل های شکفته ی نیلوفر را مشاهده می کنیم!

در ایران نیز از این گل برای نماد استفاده شده است و طرز استفاده از این نماد در ایران جای بحث و تفکر دارد.

در تخت جمشید در پای ستون ها ، دورتا دور کتیبه ها ، در بعضی در سر ستون ها گل های شکفته ی نیلوفر را مشاهده می کنیم به عبارت دیگر در تخت جمشید به وفور به گل نیلوفر بر می خوریم و در کتیبه های تخت جمشید در دست پادشاهان (داریوش و خشایارشا) گل نیلوفری به همراه دو غنچه را می بینیم!

در جشن‌های مربوط به ماه تیر، از دو جشن “نیلوفر” و “تیرگان” یاد شده است. جشن نیلوفر که در آثار الباقیه از آن یاد شده در روز ششم از ماه تیر (خرداد روز) برگزار می‌شده است.

روز ششم خوردادماه هنگام جشنی است به نام «نیلوفر» که امروزه بسیار ناشناخته است و شاید به مناسبت شکوفا شدن گل های نیلوفر در آغازین روزهای تابستان باشد

جشن تیرگان در دو روز به دو مناسبت برپا می شده. اگر مطابق عقاید کهن دو روز تیرگان کوچک – روز ششم تیر– و تیرگان بزرگ را روز دهم تیر بدانیم در روز تیرگان کوچک و مطابق عقیده بیرونی جشنی موسوم به ((جشن نیلوفر)) رایج بوده که او نیز در باب فلسفه ی برگزاری این جشن توضیح زیادی نمی دهد.
((روز ششم تیر، خورداد روز است و جشن نیلوفر نام دارد.و روز 10 تیر جشن تیرگان است، سبب این جشن رخداد آرش کمانگیر در تاریخ ایران است

این واقعه از این قرار است  که چون افراسیاب در جنگی بر منوچهر چیره گشت در طبرستان، منوچهر خواهشی کرد تا کمانی بسازند و تیری از آن رها سازند هر کجا که تیر فرود آمد مرز ایران و توران گردد، منوچهر این کار را به آرش که مردی با دیانت بود سپرد، آرش مردی سالم بود اما آنقدر در پرتاب تیر رشادت نشان داد تا مرز ایران را گسترده تر سازد. پس به منوچهر گفت که خود را فدای ایران می سازد زیرا پس از پرتاب تیر او پاره پاره خواهد شد. تیر از سپیده دم تا نیمروز در راه بود و سپس بر درختی بزرگ فرود آمد در ناحیت خراسان، حدود هزار فرسخ و مردم این روز را که روز صلح منوچهر و افراسیاب بود جشن گرفتند)) .

 گل نیلوفر و نماد آن در ایران باستان

گل نیلوفر را مظهر گذشته و حال و آینده می‌دانند،، زیرا گیاهی است که در یک زمان، غنچه می‌دهد، گل می‌کند و دانه می‌دهد.

نيلوفر نماد کمال است. زيرا برگ‌ها گل‌ها و ميوه اش دايره اي شکلند. و دايره خود از اين جهت که کامل‌ترين شکل است نماد کمال به شمار مي‌آيد.

نيلوفر يعني شکفتن معنوي ،  زیرا ریشه‌هایش در لجن است و با این حال به سمت بالا و آسمان می‌روید، از آب‌های تیره خارج می‌شود و گل‌هایش زیر نور خورشید و روشنایی آسمان رشد می‌کنند.

نیلوفر نماد زیبایی نیز به شمار می‌رود. ریشه‌های نیلوفر مظهر ماندگاری و ساقه‌اش نماد بند ناف است که انسان را به اصلش پیوند می‌دهد و گلش پرتوهای خورشید را تداعی می‌کنند.

نیلوفر نماد انسان فوق‌العاده یا تولد الهی است زیرا بدون هیچ ناپاکی از آب‌های گل‌آلود خارج می‌شود. همین‌طور نماد نجابت است، به این دلیل که از آب‌های آلوده بیرون می‌آید اما آلودگی آن را نمی‌پذیرد

گل نیلوفر را در فارسی به نام گل آبزاد یا گل زندگی و آفرینش و یا نیلوفر آبی نامیده‌اند. از آن‌جا که این گل با آب در ارتباط است نماد آناهیتا ، ایزد بانوی آب‌های روان است.

موضوع جالب دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد این است که یکی از هفت چاکرا (چاکرای چهارم)، “آناهاتا چاکرا” نامیده می‌شود. این چاکرا در ناحیه قلب واقع شده و نشان آن نیلوفری با دوازده برگ است.

در فرهنگ ایران باستان، نقش این گل را حاشیه پیاله طلایی املش، روی سفال نقش‌دار سیلک، بر دسته خنجر لرستان و … می‌توان دید.

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • مهمان - مهمان

    درود بر شما خیلی جالب بودولی ای کاش در مورد آرش کمانگیر اینقدر کوتاه صحبت نمی کردید درست است اصلاموضوع شما چیز دیگری بود ولی متوانستید جشن تیرگان و آرش را در مطلبی دیگری بیان کنید واز آرش اینقدر سرسری نگذریم چون نماد تمام شهدای عزیز ایران است/بازم ممنون شادزی بکامه زی

  • مهمان - مهمان

    kheili ziba bood. omidvaram ke betavanim jashne gole niloofar ra bargozar konim.

  • مهمان - مهمان

    جشن نیلوفر فرخنده.جالب بود.

  • مهمان - مهمان

    پاینده ایران و ایرانی.پاینده جشن های ایرانی.

  • مهمان - فریال

    باتشکر از خانم بدیعی برای تهیه ی چنین مطلب جالب و خواندنی
    جنبه ی تقدس نیلوفر به محیط آبی آن برمیگردد زیرا آب نماد باستانی اقیانوس کهنی است که کیهان از آن آفریده شده است/
    نیلوفر که بر روی سطح آب در حرکت بود به مثابه زهدان آن به شمار می رفت از آنجا که گل نیلوفر در سپیده دم باز و در هنگام غروب بسته می شود به خورشید شباهت دارد.خورشید خود منبع الهی حیات است و از این رو گل نیلوفر مظهر تجدید حیات به شمار می رفت پس مظهر روشنگری ها،آفرینش،باروری،تجدید حیات و بی مرگی است.

  • مهمان - مهمان

    من هم امیدوارم که هر سال جشن گل نیلوفر برگزار شود جالب بود پاینده جشنهای ایرانی

  • مهمان - مهمان

    خیلی خیلی مطلب جالبی بود

  • مهمان - مهمان

    بسیار زیبا کامل و دقیق
    تشکر از این اطلاعات زیباتون

فرتوری از نگارخانه

fathkohsabalan12_20090822_631685158424.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2