چكيده فعاليت علمي و فرهنگي براي شركت در هم آزمايي پاداش واستار  

بهنام مراديان    آیین پیشکش پاداش واستار 3746 دینی به بهنام مرادیان بابت پژوهش "بنیان‌های شهریاری در شاهنامه"  پیشکش شد كه اينك چکیده پژوهش را در ادامه مي بينيد .

«کشورداری» یا مدیریت کشور و به شکل عام آن، «حکومت»، همواره در درازنای تاریخ زندگی بشر یک دغدغه اساسی پیش روی او بوده است. از زمانی که انسان‌ها زندگی گروهی را در قالب گروه‌هایی به نام قبیله آغاز کردند، کنترل و مدیریت این گروه یک مساله اساسی به شمار می‌رفته است. به تدریج و به آهستگی که شکل و گونه زندگی دگرگون شده، پدیده حکومت نیز به شکل نیازهای گوناگون خودنمایی کرده است. زندگی کوچ‌نشینی، شهری پراکنده و شهری به شکل منسجم هر کدام طیف‌هایی متنوع و گسترده از این نیاز را متوجه جوامع بشری ساختند.

ایرانیان نیز که یکی از نخستین ملت‌هایی بودند که زندگی شهری را آغاز کردند، نیازمند نهادهای اجتماعی و قوانین ساختارمند زندگی شهری بودند. در نتیجه بر اثر تجربه زندگی گروهی و همچنین اندیشه اندیشمندان، مبانی فکری تعریف شد که به اصطلاح «شهریاری» نامیده شد. شهریاری بیانی از مفهوم علوم سیاسی است و منظور، همه ساز و کارهایی است که ایرانیان را برای پدید آوردن و پیش بردن یک ساختار سیاسی منسجم و پیوسته در ایران، پدید آوردند.

ایرانیان در دوره‌های گوناگونی به انجام و پیاده‌سازی این مبانی نظری پرداختند. این دوران‌ها را می‌توان به دوره‌های حکومت ماد، هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان بخش‌بندی کرد. پس از اسلام نیز حکومت‌هایی ایرانی پدید آمد که پرداختن به ساختارهای حکومتی آنان را به هنگامی دیگر وامی‌گذاریم.

اما آنچه که بیشتر در پژوهش‌های ایرانشناسی در حوزه کشورداری و ساختارهای سیاسی و حکومتی بدان‌ها پرداخته شده است، جنبه تاریخی دارد. اما عقل می‌گوید عمل همواره نشانگری دقیق برای درک اندیشه پشت آن نیست. تاریخ کشورداری ایران نیز به دلیل فراز و فرودهای گوناگون، نشاندهنده مبانی نظری شهریاری در ایران نیست. پس باید در پی روشی باشیم تا بتوانیم آن باورهای ساختاری را به دست آوریم.

شاهنامه، سروده فردوسی توسی، اثری ادبی است که می‌توان نشان داد این مبانی نظری را تا حدود زیادی در اختیار ما می‌گذارد. یک اثر ادبی یک میدان برای بیان فلسفی و عرضه اندیشه‌های پایه‌ای درباره پدیده‌های گوناگون است. از سوی دیگر، یک اثر ادبی به مانند یک کتاب تاریخی دچار تحریف توسط زورمندان نمی‌شود. دیگر اینکه با مقایسه بخش‌های گوناگون شاهنامه با تاریخ‌های موجود و شناخته‌شده، درمی‌یابیم که نگاه فردوسی، یک نگاه نقل محض و طوطی‌وار تاریخی نبوده است. پس با این بیان و برخی استدلال‌های دیگر که در این چکیده نمی‌گنجد، می‌توان نشان داد که می‌توان بخش بزرگی از علوم سیاسی ایران باستان را از شاهنامه دریافت.

شاهنامه در سده چهارم، در قالب مثنوی در حجمی در حدود 60 هزار بیت به دست فردوسی توسی سروده شده است. این کتاب در بردارنده داستان‌هایی درباره ایران است و همانگونه که از نام آن پیداست، درباره جایگاه شاهی و ساختار کشورداری ایران سخن می‌گوید. نوشتار مورد سخن با عنوان «بنیان‌های شهریاری در شاهنامه» که حاصل یک سال پژوهش و کند و کاو شاهنامه است، کوشیده تا ساختارهای گزینش پادشاه و اداره حکومت را کلاسه‌بندی کند.

این نوشتار در چهار بخش اصلی تالیف شده است. در بخش نخست، پس از دیباچه‌ای شامل نگاهی گذرا به مجموعه داستان‌های شاهنامه، به ساختارهای کلی و عمومی شهریاری و لوازم کشورداری در شاهنامه پرداخته شده. این بایسته‌ها شامل تجسم فیزیکی مشروعیت یعنی تاج و تخت، تجسم نمادی نهاده‌های انسانی و اقتصادی یعنی سرزمین‌های زیر فرمان، نیروی نظامی یا قدرت و در آخر، ساختار قانونگذاری و تصمیم‌سازی هستند.

در بخش دوم ویژگی‌ها و ساختارهای بایسته برای یک شهریاری پیشرو و توانمند که هم ملت را سعادتمند سازد و هم آینده سیاسی خویش را تضمین کند، بررسی شده است. این ویژگی‌ها عبارتند از عدالت اجتماعی، اقتصادی و ...، توانایی‌های گوناگون شخص شهریار، ساختار توانمند و بهینه دیپلماسی و قانونگذاری، جایگاه استوار اجتماعی و توسعه در همه زمینه‌ها.

در بخش سوم، آفت‌ها و نارسایی‌های یک سیستم سیاسی به نمایش درآمده است. نارسایی‌های بررسی شده شامل، ناتوانی رئوس حکومت، فقر فرهنگی و بی‌عدالتی هستند.

در بخش چهارم، شماری نوشتار در موضوع‌های مرتبط به ساختار شهریاری مانند ساختار اقتصادی و ایدئولوژی حاکم بر بخش‌های گوناگون شهریاری ایران پیش از اسلام، آمده است.

در پایان می‌توان گفت، این نوشتار سرآغازیست برای استفاده کاربردی و عملیاتی از ادبیات فارسی، در عرصه‌های گوناگون زندگی از جمله مدیریت اجتماعی.            

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد

فرتوری از نگارخانه

payanjam289_20080804_-43583714.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2