با وجود اینکه میراث فرهنگی و طبیعی یکی از مهمترین ثروتها و داراییهای هر کشوری است و در دنیای جدید تلاش میشود اهمیت و جایگاه واقعی آن شناخته شده و مورد استفاده قرار گیرد، در کشور ما مورد بیاعتنایی قرار گرفته است.
متاسفانه در برنامههایِ نامزدهایِ دهمین دوره ریاست جمهوری نیز این بیتوجهی آشکارا به چشم میخورد و از آنجا که خصوصا میراث فرهنگی امری «بازگشتناپذیر» است، بیم آن میرود باز هم شاهد فرصتسوزی در این حوزه باشیم؛ لذا انتظار میرود در تدوین برنامههای دولت آینده موارد زیر مورد توجه و عنایت قرار گیرد:
1- میراث فرهنگی ایران وضعی بحرانی دارد. ادغام دو سازمانِ «ایرانگردی و جهانگردی» و «صنایع دستی» با سازمان «میراث فرهنگی» منجر به پدید آمدن سازمانی نوظهور با نام «سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری» شده است که آسیبهای آن در حوزه میراث فرهنگی غیرقابل توصیف است. انتظار میرود که «میراث فرهنگی» به جایگاه واقعی خود بازگردد و عوارض منفی حوزه «گردشگری» که ماهیتی بازاری و پولمحور دارد از حوزة میراث فرهنگی مرتفع گردد و از ادغام هر نوع سازمان یا مرکز جدید (همچون حج و زیارت و ...) به این مجموعه پرهیز شود.
2- تهدیدِ برنامههای توسعهای و عمرانی از یک سو و ناکارآمدی گروه کثیری از مدیران حوزة میراث فرهنگی (که با نگاهی غیر کارشناسی و تخصصی از حوزههایی غیرمرتبط منصوب شدهاند) از جمله مهمترین علل و عوامل وخیم شدن وضعیت میراث فرهنگی چه در عرصه حفاظت و صیانت و چه پژوهش و آموزش بوده است. قویا خواستار انتصاب مدیریت متخصص در حوزه میراث فرهنگی هستیم که به جای مسامحهکاری، متخصص، کارآشنا، آگاه و متعهد به قوانین و خلاق و پویا باشند. نمونه آشکار این مسامحهکاری را میتوان در رفتار بسیاری از مدیران رده بالای این سازمان چه در مرکز و چه در استانها شاهد بود. برای مثال میتوان از عدم پیگیری پروندة عاملانِ واقعیِ نابودیِ آرامگاههای ایلامی در جوبجی رامهرمز و سایر محوطههای باستانی تخریب شده در این شهرستان، تخریبکنندگان کتیبة خارک، عاملانِ به آب بستن منظر فرهنگی درة بُلاغی با آبگیری سد سیوند و مجریان احداث راهآهن اصفهان-شیراز که هستی مجموعة منحصر به فرد و جهانی نقش رستم را به خطر انداخت، یاد کرد.
مسولان و آمران این تخریبها مصون از هر پیگردی و با توسل به پیشبرد برنامههای عمرانیِ خودسرانه هرچه خواستند کردند و میکنند! بر اینها باید ایجاد پل در برابر مجموعة باستانی اردشیرخوره (فیروزآباد)، عبور راه آهن اصفهان-بوشهر از تنگاب فیروزآباد، مصادرة زمینهای شهر و مجموعة باستانی ایوان کرخه (ایرانشهرشاهپور) و عاملان بیتوجهی به تخریب و تسطیح شهر ساسانی-اسلامی گُندیشاپور را هم افزود. همچنین باید به سکوت معنادار «سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور» و «وزارت امور خارجه» در قبال سرقت از مجموعة جهانی تخت جمشید توسط کاردار سوم سفارت کرة جنوبی و خدشه دارشدن غرور ملی ایرانیان در موضعگیریهای مسوولان اجرایی کشور در برابر زیادهطلبیهای کشورهای سواحل جنوبی خلیج فارس اشاره نمود. در همین راستاست که شهر بندری و مهم ساسانی-اسلامی سیراف نیز در جریان بیتوجهی مدیریت کلان میراث فرهنگی کشور در معرض نابودی و ویرانی قرار دارد.
3- مدیران ارشد سازمان میراث فرهنگی در چند سال گذشته، همواره به نظرات کارشناسی چه کارشناسان درون این سازمان و چه کارشناسان بیرون از سازمان بیتوجه بودهاند و در بسیاری از امور خود مستقلاً تصمیماتی گرفتهاند که منجر به وارد آمدن آسیبهایی به میراث فرهنگی و تاریخی کشور شده است. برای نمونه در طی یک سال گذشته به رغم نظرات کارشناسی دربارة اینکه ساخت هتل در «عرصة مجموعة باستانی شوش» در خوزستان منجر به نابودی آثار کهن و نیز پدید آمدن مشکلات جدی برای ثبت جهانی آن میگردد، مدیریت سازمان میراث فرهنگی همچنان بر این اقدام نادرست تأکید دارد و در راه اجرای آن میکوشد. همچنین مدیریت سازمان میراث فرهنگی در موضوع فعالیتهای عمرانی و آسیبهای ناشی از اجرای این طرحها بر پیکرة میراث فرهنگی و معنوی کشور در ارائة راهکارهای مناسب و پای فشردن بر آنها و دفاع از حقوق فرهنگی و فکری و معنوی ملت ایران اهمال کرده است. برای مثال میتوان به غفلت از نقش تاریخی اندیشمندان، عرفا و دانشمندان ایرانی همچون مولانا جلالالدین بلخی، بیرونی، ابن سینا و... در سطح جهانی اشاره کرد که در اثر ناکارآمدی و ناتوانی مدیریت کلان میراث فرهنگی ما، به نام و کام دیگران معرفی و بهرهبرداری میشوند. باید به ماجرای تخریب میراث ملموس خصوصاً در مورد متروی اصفهان، قطار شهری اهواز، راهآهن اصفهان-بوشهر یا سدسازیهای متعدد در نقاط مختلف کشور نیز اشاره کرد که منجر به نابودی ثروتهای فرهنگی و معنوی ایرانیان شده است. در همین راستا، هیچ کوشش جدیای برای جلوگیری از برخی آسیبهای آشکار به محوطههای باستانی صورت نگرفته است. برای نمونه هیچ اقدام جدیای برای توقف تبلیغ و توزیع دستگاههای فلزیاب انجام نمیگیرد و با عاملان آنها برخورد قانونی نمیشود.
4- سازمان میراث فرهنگی به رییسی کارآشنا و متخصص یا دستکم آشنا به مباحث این حوزه نیاز دارد نه شخصیتی سیاسی که پیوسته در محافل و برنامههای سیاسی حضور داشته باشد و اظهار نظرهای تند سیاسی کند و امور مربوط به این سازمان را به جانشینی واگذارد که نه از دانش کافی برخوردار است و نه نقدپذیر است و همواره بر آن بوده که مسایل میراث فرهنگی را به شیوة استبدادی و خودمحورانه حل و فصل نماید؛ حکم به ممنوعالمصاحبه شدن کارشناسان دهد و از هیچ اقدامی در راستای «کنترل» کردن اخبار و جلوگیری از شفاف بودن فضای این حوزه فرو گذار نکند.
در پایان امیدواریم در چهار سال آینده وضعیت حفاظت و صیانت از میراث فرهنگی و معنوی کشور بهبود یافته و از قابلیتهای تاریخی، فرهنگی و تمدنی ایران برای حضور در صحنههای جهانی و رسیدن به استقلال فکری و فرهنگی به درستی استفاده شود.

















نظر خود را اضافه کنید.
ارسال نظر به عنوان مهمان